Новости школы

Корзина

Ваша корзина пуста

Поиск

Вход на сайт

Календарь

«  August 2021  »
SuMoTuWeThFrSa
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031

Наш опрос

Rate my site
Всего ответов: 4

Статистика


Total online: 1
Guests: 1
Users: 0

ŞIMƏ AĞILMAND KİYE?

ŞIMƏ AĞILMAND KİYE?

(felyeton)

Tojə sə noəmbe, bıhıtım, çəşi hani bıstənım, telefoni zanq jəşe. Edəsəym bə ekrani, bunum kiye zanq bıjən, bənem tojə zıvondor Mamuzoəye. Anqıştə fırsınime ekrani səpe, votıme:

-Zə, kə xəlizi zoə, şəvi ın vaxti ım çe zanqe? Bəhaşt çıpıri bıhıtıməni?!

Mamuzoə xır-xırə sədo mavuji çemı quşi pardə zırvonişe:

-Bıbaxş mıni. Anədə fikfamiku hıtey zınedənim, -votışe. Votıme:

-Məsələn, çe fik kardedəş?

-Məsələn, tolışə zıvoniro əlifbo kəynə təsbit bəbe? Yəni həmə tolışon icurə əlifboədə bənıvışten?! İ poəmon de latıni, co poəmon de krilli, ə qılə poəmon de ərəbi qrafikə nıvıştedə. Vonəən əve ki, bə devlətədə ki, jiyedəmon, çə respublikə ki, şəhrvandimon, çeəy ğəbul kardə qrafikədə nıvıştedəmon-handedəmon.

-Deəyən maholi bə ıştə sırvonedəmon. Boylima, çəmə respublikədə 97 millət jimon kardedə ki, çifədə çəmə məmləkəti pasporti novnedə, məqər imon həmə de latıni qrafikədə handedən-nıvıştedən? Ya İronədə, ya Ərəseədə jimon kardə milləton həmə çə məmləkəti şəhrvandin ki, çə devləti ğəbul kardə krill, yaən ərəbi qrafikədə handedən nıvıştedən? Im çe bəloye əmə dəşəmon?

-Bəbe karde ki, deyəndı bə tolışi nıvışteədə i qrafikəo istifadə bıkəmon. Elektron şəbəkəon bəyro çokə şəraiton, dəsturon bə məydon noydən.

-Bəvədə bəpe i bıbəmon, i onemonədə fəaliyət nişon bıdəmon.

-Xıdo mardəyon rəhmət bıko, har koonımon sərost bəbe, mandəbe rişə şonəmon.

-Dənirəsim.

-Yəni tolışə zıvoni adi məsələon həll kardeyro bə i ğərol omey zınedənimon, hay bə i ton okırnedə, mandəbe bə zori məsələ- dınyo tolışon i qrafikədə nıvışte-hande bıbu.

-Məsələn?

-Bə ğərol səbıə ki, Lankoni şivə tolışə ədəbiə zıvoniro əsas bıqətəmon, məsələn, III şəxsi məns. quləğə de –Ş bınıvıştəmon:

Dədəş xəcil, bəbole. Peştış bə pey anqıle Vırəş bandi çinqile, Hardəyş vəşti qılqıle...

Bə ki votedəş? Liki ijən Masalli kali ruşinfamon əy de –J nıvıştedən:

Dədəj xəcil, bəbole. Peştıj bə pey anqıle. Vırəj bandi çınqıle. Hardəyj vəşti qılqıle...

-Azən qıləy bıvotım. Nimə əsrisə veye ki, tolışə əlifboədə kon hərfon bıəninin məsələ muzakirə şedə. Rəcəbovi 29 hərf təsbit kardəşbe. Dəvardə soronədə bə 29-i anədə hərfon əlavə kardəşone, du nıbo, bə 32 hərfi rəsə. Hələən əlifboədə g, ö, ü, vırə qətedə. İ kəs votedə çemı nom Hüseyne, əy Huseyn nıvışte əzınim, bəpe tolışə əlifboədə ü bıbu. Co kəs votedə çemı inə nom Gülüşe, az əy QULUŞ nıvışte əzınim.

-Bəs co zıvonə əlifboonədə məsələn, urusiədə həminə sıxanon çe curə bənıvıştemon? ХЮСЕЙН, ГЮЛЮШ. Urusi əlifbo obəvaxten/dəqış bəkarden? Oxo ın sıxanon hiç bə tolışi nin. Oxo har zıvon co zıvonədə omə sıxanon de ıştə artikulyasiya, de ıştə fonetikə sədoon ifodə kardedə! Bəyro bə əlifbo əlavə hərfon daxil kardey lozim ni oxo? Im nodonətiye, əvomətiye, ya yəkəxanətiye?

-IM yaxud İN, U yaxud Ü, ÇI yaxud ÇE... De saiti orəxə ismon –ON cəm quləğə ğəbul kardeədə (xəto+on/xəton?) -o hərfi eqınedə ya ne? ha jıqo çanədə mubahisəynə məsələon dəvardə çandə soron həll kardə bedəni, zıvondorə cameə bə i ğərol omey zınedəni. Həminə məsələon çandinə məqaləon, otırnəon/tədğiğaton nıvıştə bıən, əmma unən har kəs ıştə votəy bə nav dənoydə.

-Yəni hiç ki yəndı bəqəm kardedəni. Bənə B. Miller, L.Pireyko əcnəbiyə tolışşunason həxədə votedən: “Imon tolışi zınəşonni.”

Bənə Ə.Rəcəbov, Ə. Sadıxov, N. Məmmədov, Ə.Əliyev, E.Mirzəyev, R.Heydərovi çəmə ıştən zıvonşunasə alimon barədə votedən: “ Imon tırki, urusi zıvoni ali məktəbonədə dərs qətəşone, tolışə zıvoni həxədə ğərol doy əzınin.”

Ə fılonkəsi votedəş? Əv filoloq ni, co ixtisosi odəme.

Ə fılonkəsi votedəş? Hiç miyonə təhsil nişe, tolışə zıvoni barədə qəp jəy ixtiyor nişe”

Ə fılonkəsi votedəş? Fər-fəri tolışi zınedəni, hələ bə ıştə xıyzoni tolışi omutı, çəyo tolışə qrammatikə bınıvışti...”

-Xəto bedə, qıləy tolış əştedə ıştə inə zıvoni kali məsələon həxədə çiysə nıvıştedə, səqıniyedən səpe əy, hay Ostoroədə jıqo votedən, hay Likədə jiqo, Masalliyədə jəqo... ın odəm ğələt kardedə. Əve tolışə ədəbiə zıvon sıvniyə bedəni.

-Kali zıvondoron, siprişon, ruşinfamonən məydonədə asp tojnedən: “ Deyəndı davo məkən, jıqoən bəbe, jəqoən bəbe.

Diyə bıkən, ın “JIQOƏN BƏBE, JƏQOƏN BƏBE” lap odəmi pə quri sutedə! Arədə hərcmərcəti eğandedə! Əve ha, tolış bənav şe zınedəni, i vırədə lınq kuyedə!

-Əveyəni, boli, çekonə bəvoten, ənə iyo bılbıl lonə bıbasti, moğnə bınəy, bala bekəy, mumkun ni!

-Bəs çiç bıkəmooon?! Rəhmətşə Əli Nasiri ın nido hələ çəmə quşonədəye!

-Mamuzoə, bə hiç kəsi kefi nıqıni. Xəlqi jıqo qıləy sıxan heste: “ Xəbə səşone: “Şımə ağılmand kiye?” Votışone: “ Navədə şə zincir bə qi!”

Lətifə çəməku diyəro bıbu, qasbu i kəs dəşu bə nav, zincir eğandı bə qi, bıvoti: “Bə tolışi aid çe məsələon heste, az həll bəkardem! Pəno bə Xıdo, şimon!”

-Zə, vəse, vəse, tı lokao lap ov peş karde...

Rəyrə telefon okuştıme, dənome bolışnə jiyo, sə-quş pevıştıme ki, han mıni bıbə. Bə ke? Ə şəvnə hani nıbardışe mı...

31.08.21.

Allahverdi Bayrami

23 Sep 2021 в 14.12.50
41
Добавил ruslantalish7
Оценок нет
Комментариев нет
avatar

Официальный сайт школы №17, создано в 2016 году. .

Разработано в Divine Draft